Korso - Tygodnik Regionalny | Mielec

Z Andrzejem Sajem – wiceprezesem zarządu Elektrociepłowni Mielec, rozmawiał Edward Tabor

Co skłoniło E-Star Elektrociepłownię Mielec do wyboru odpadów komunalnych jako paliwa, które ma zastąpić węgiel ?
- Zgodnie z obowiązujący prawem, gospodarka odpadami komunalnymi w miastach i gminach musi ulec rewolucyjnym zmianom. Mają one na celu dostosowanie jej do standardów wysoko rozwiniętych państw Europy Zachodniej. Zmiany te z jednej strony mają na celu zapewnienie określonych w dyrektywach europejskich poziomów odzysku materiałowego i recyklingu surowców (np. papier, tektura, szkło, metale, tworzywa sztuczne), z drugiej zaś strony mają wyeliminować niezgodne z przepisami deponowanie odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych  oraz ograniczyć składowanie odpadów biodegradowalnych (metan uwalniany z tych odpadów w istotny stopniu przyczynia się do tzw. ,,efektu cieplarnianego”) i nieprzetworzonych. Wdrożenie tych przepisów wymaga powstania nowoczesnych systemów gospodarki odpadami, które pozwolą z jednej strony wysegregować frakcje surowcowe nadające się do odzysku i recyklingu, z drugiej zaś strony zapewnią możliwość nowoczesnego i zgodnego z przepisami przetworzenia i zagospodarowania frakcji resztkowej odpadów komunalnych. Nowy projekt inwestycyjny
E-Star Elektrociepłowni Mielec, tj. Instalacja Termicznego Przekształcania Odpadów wpisuje się w te działania. Dodajmy, że niedostosowanie się gmin do tych przepisów będzie rodziło sankcje w postaci kar finansowych. Nie chcemy, co jest oczywiste, tonąć w potężnych stertach śmieci kumulowanych na regularnych składowiskach, takich jak choćby można zobaczyć w niedalekim sąsiedztwie cmentarza komunalnego w Mielcu lub na dzikich wysypiskach niszczących obszary zielone okolic naszego miasta. Dzisiaj nie wyobrażamy sobie nawet, jak szkodliwa jest nasza gospodarka odpadami w obecnym kształcie. Wszyscy wiemy, że składowane odpady mogą wydzielać do gleby szkodliwe chemicznie i biologicznie substancje, które przeniknąwszy do gleby mogą dostać się do źródeł wody pitnej, a następnie do organizmu człowieka. Zmiany w prawie dotyczącym odpadów obowiązującym w całej Unii mają uporządkować ten stan – koniec z partyzanckimi praktykami.

Zastępowanie węgla jako paliwa zaczęliście od gazu?
- Zgadza się. W 2011 roku zainstalowano w elektrociepłowni nowy moduł kogeneracyjny produkujący ciepło i energię elektryczną z gazu. Zastąpił  on 20 % produkcji ciepła rocznie produkowanego dotychczas  z węgla - ciepłem z gazu. Dla  dalszego ograniczenia wykorzystania  węgla należy poszukiwać innych metod wytwarzania ciepła i energii. Instalacja Termicznego Przekształcania Odpadów jest właśnie takim rozwiązaniem.

Jakie są główne założenia tego projektu?
- Podstawowym założeniem jest wykorzystanie do produkcji energii elektrycznej i ciepła w EC Mielec potencjału energetycznego odpadów komunalnych. Proces termicznego przekształcania odpadów będzie prowadzony w warunkach określonych przepisami, zapewniających bezpieczeństwo środowiskowe i efektywność energetyczną procesu. Energetyczne wykorzystanie frakcji biodegradowalnych odpadów komunalnych, ostre standardy emisji oraz prowadzona w sposób ciągły kontrola zanieczyszczeń bezpośrednio u wylotu komina pozwolą na ograniczenie emisji zanieczyszczeń i gazów cieplarnianych w stosunku do obecnej sytuacji. Wyprodukowana energia elektryczna i ciepło w części stanowić będzie energię ze źródeł odnawialnych. Ograniczenie emisji CO2 pozwoli ograniczyć koszty produkcji energii elektrycznej i ciepła.

Co wchodzi w skład projektowanej instalacji?
- Instalacja składać się będzie z węzła odbierającego przywożone odpady, nowoczesnego paleniska z możliwością sterowania procesem termicznego przekształcania niezależnie w kilku sekcjach rusztu, wysokosprawnego kotła odzysknicowego, turbozespołu parowego upustowo-kondensacyjnego oraz efektywnej i nowoczesnej instalacji oczyszczania spalin wraz z ciągłym monitoringiem emisji.

Czym różni się Instalacja  Termicznego Przekształcania Odpadów od spalarni śmieci?
- Instalacja termicznego przekształcania odpadów, przy dotrzymania restrykcyjnych warunków prowadzenia procesu oraz monitoringu emisji, będzie cechowała się wysoką efektywnością energetyczną. Oznacza to, że nie będzie to instalacja realizująca proces unieszkodliwiania odpadów (w tym przypadku popularnie ,,spalarnia”), lecz będzie instalacją realizującą proces odzysku energii chemicznej zawartej w odpadach i przekształcanie jej w formy użyteczne – ciepło i energię elektryczną. Na marginesie - utożsamianie przez oponentów przedmiotowej inwestycji, spalania odpadów w paleniskach domowych, które zachodzi w zupełnie niekontrolowanych warunkach procesu i bez jakichkolwiek systemów oczyszczania spalin, z procesem termicznego przekształcania odpadów z odzyskiem energii, realizowanym w nowoczesnym obiekcie przemysłowym świadczy o braku elementarnej wiedzy chemicznej, fizycznej i technicznej autorów tych wypowiedzi.

Spalane będą tylko odpady komunalne, czy także przemysłowe. Czy będziecie wykorzystywać paliwa alternatywne?  
- Na obecnym etapie nie jest brana pod uwagę opcja spalania, tzw. paliw alternatywnych powstałych na bazie odpadów komunalnych i przemysłowych. Zgodnie z obowiązującym prawem spalanie paliw alternatywnych nie pozwala na uzyskanie przynajmniej przez cześć energii statusu energii ze źródeł odnawialnych (tzw. ,,energii zielonej”). Równocześnie spalanie paliwa alternatywnego, w przeciwieństwie do frakcji resztkowej odpadów komunalnych, nie generuje efektu unikniętej emisji CO2 do atmosfery. Oznacza to, że by produkować ciepło i energię elektryczną z paliw alternatywnych konieczne byłoby  kupowanie w ramach EU ETS (Europejski system Handlu Emisjami) uprawnień do emisji CO2, które w sposób istotny wpływają na podwyższenie kosztów produkcji ciepła. Informacja o możliwości spalania odpadów przemysłowych jest nieprecyzyjna. Zgodnie z definicją odpadów komunalnych za odpad komunalny uznawany jest odpad powstający w gospodarstwie domowym, jak również odpad z infrastruktury  (przemysł, handel, biura) o charakterze podobnym jak w gospodarstwach domowych.

Wartość opałowa paliw alternatywnych, a tym bardziej odpadów komunalnych jest bardzo niska, o wiele niższa niż węgla. Jak to pogodzić ze wspomnianą wcześniej  efektywnością energetyczną?
- Wartość opałowa paliw alternatywnych, a tym bardziej odpadów komunalnych, w istocie jest niższa od wartości opałowej węgla. Właśnie dlatego do termicznego przetwarzania odpadów komunalnych stosuje się bardzo zaawansowane konstrukcje rusztów, najczęściej posuwisto-zwrotnych lub walcowych, które zapewniają wysoką sprawność procesu termicznego przekształcania. Również konstrukcje kotłów odzysknicowych cechuje szereg bardzo nowoczesnych rozwiązań pozwalających na osiąganie sprawności odzysku energii w palenisku i kotle na poziomie 85%. Jest to sprawność znacznie wyższa niż ta osiągana w wyeksploatowanych kotłach węglowych.

Jak dużo odpadów komunalnych chcecie przetwarzać?
- Przewiduje się termiczne przekształcenie w ciągu roku 100 000 ton odpadów komunalnych o wartości opałowej 6,5 – 15 GJ/Mg, co pozwoli na wyprodukowanie średnio 0,83 MWh energii elektrycznej z każdej tony odpadów oraz na wyprodukowanie średnio 1,14 MWh ciepła z każdej tony odpadów.

Mielec produkuje ok.17 tys ton śmieci rocznie. Skąd będzie reszta?
- Pozostałe odpady poddane procesowi termicznego przekształcania pochodzić będą z pozostałych gmin regionu gospodarki odpadami.

Jakie najważniejsze uwagi zawarto przy okazji wydania wspomnianej decyzji prezydenta Mielca o środowiskowych uwarunkowaniach?
- Najważniejszą uwagą jest nałożenie na inwestora obowiązku wykonania powtórnej analizy na etapie projektu budowlanego i uzyskania pozwolenia na budowę, w której to analizie zostanie potwierdzone, że instalacja spełni po wybudowaniu wszystkie deklarowane parametry. Dodatkowo jako wymóg nałożono wykonanie ciągłego pomiaru zanieczyszczeń gazowych oraz pyłu.

Co z oddziaływaniem tej inwestycji na środowisko przy uwzględnieniu, że osiedla mieszkaniowe są  w najbliższym sąsiedztwie planowanej lokalizacji (ul. Wojska Polskiego)?
- Przeprowadzono szczegółową ocenę oddziaływania inwestycji na środowisko. Z wyliczeń wynika, że inwestycja nie wpłynie na pogorszenie stanu środowiska. Wręcz przeciwnie - poprzez zastąpienie paliwa kopalnego, jakim jest węgiel kamienny, wpłynie na zmniejszenie emisji szkodliwych substancji do środowiska.

Jak firma chce przekonać mieszkańców Mielca, że nie powinni obawiać się tej instalacji?
- Z całą stanowczością i odpowiedzialnością możemy uspokoić mieszkańców Mielca, że wybudowanie tej instalacji nie wpłynie negatywnie na stan środowiska. Jesteśmy wszyscy mieszkańcami Mielca i zdrowie naszych rodzin jest dla nas tak ważne jak dla każdego – musimy więc uwolnić się od stereotypów. Pamiętajmy, że instalacja taka podlega bardzo restrykcyjnym normom – począwszy od etapu projektowania, jak i późniejszego użytkowania. Co ważne - proces spalania w instalacji wymaga prowadzenia ciągłego monitoringu emisji gazów do atmosfery. Tym samym bezpieczeństwo ekologiczne związane z jej oddziaływaniem jest pod całkowitą kontrolą. Wskazania pomiarów emisji dostępne będą on-line w instytucjach odpowiadających za ochronę środowiska. Zależy nam na pełnej transparentności projektu. Uruchomimy w niedługim czasie specjalną stronę internetową poświęconą realizacji projektu. Tam będziemy umieszczać wszystkie informacje o postępie prac, opiniach i ekspertyzach. Planujemy również zapraszać do Mielca przedstawicieli z innych miast europejskich, w których funkcjonują podobne obiekty.  Przewidujemy też zorganizowanie tam wyjazdu dla przedstawicieli mieszkańców miasta celem zapoznania się z funkcjonowaniem takich obiektów.

W jakiej skali i gdzie korzysta się z takich rozwiązań?
- W krajach wysoko rozwiniętych istnieje już ponad 400 instalacji prowadzących odzysk energii z ok. 50 mln ton odpadów komunalnych, zmniejszając tym samym objętość odpadów kierowanych na składowiska o ok.90%. Przykładem jest choćby Wiedeń – gdzie funkcjonują 3 podobne instalacje w samym centrum miasta. Instalacje Termicznego Przekształcania Odpadów są również już od lat stosowane jako podstawowe źródło energii w Szwecji, która jest krajem wiodącym, jeżeli chodzi o nowoczesne technologie oraz są podstawowym źródłem paliwa (ponad 50% w strukturze zużywanych paliw do wytwarzania ciepła) dla instalacji wytwarzania energii dla szwedzkich miast.

Czy macie jakieś doświadczenie w realizacji takich projektów w innych lokalizacjach?
- Tematem interesujemy się już od roku 2008. Staramy się uczestniczyć w kluczowych konferencjach i szkoleniach dotyczących tematyki gospodarki odpadami i termicznego przekształcania odpadów. Jeżeli chodzi natomiast o naszą aktywność w zakresie zasięgania praktyk na innych instalacjach, pragniemy poinformować, iż do tej pory zwiedziliśmy instalację w ZUSOK w Warszawie, instalację w Wiedniu  oraz nowoczesne instalacje w Szwecji. W Polsce podobne obiekty dopiero zaczynają powstawać – szczególnie w dużych aglomeracjach. W przypadku realizacji naszej  inwestycji przeprowadzony zostanie przetarg wśród wyselekcjonowanych, posiadających największe doświadczenie w tym zakresie firm europejskich.  

Jakie są ramy czasowe na realizację projektu?
- Chciałbym podkreślić, że obecnie jesteśmy dopiero we wstępnej fazie przygotowywania tej tak bardzo skomplikowanej inwestycji. Minimalny okres, w którym możliwa jest realizacja inwestycji to 5 lat. Proces projektowania, uzyskiwania pozwolenia na budowę, zabezpieczenie odpowiedniej ilości odpadów oraz finansowania inwestycji zajmuje około dwa lata. Sama budowa i uruchomienie instalacji to minimum 2,5 – 3 lata.
Przygotowywanie struktury i uzyskanie finansowania z kilku różnych dostępnych źródeł (w tym dofinansowania z UE) również jest złożonym i długotrwały.
Dodatkowo należy wziąć pod uwagę, że dopiero w połowie bieżącego roku zostanie uchwalona aktualizacja Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami, którego zapisy odpowiedzą, czy inwestycja w ogóle będzie realizowana. Należy podkreślić, że budowa takiej instalacji na terenie istniejącego zakładu produkującego ciepło i energię elektryczną, jest ekonomicznie znacznie bardziej uzasadniona niż budowa odrębnego zakładu konkurującego z elektrociepłownią.